Όταν η συγχώρεση γίνεται εκδίκηση, εκεί αρχίζει η κόλαση του ανθρώπου.

Όταν η συγχώρεση γίνεται εκδίκηση Η Κρήτη πενθεί. Ένας νέος άνθρωπος, ο Νικήτας, έπεσε νεκρός μέσα σε έναν κύκλο αίματος, πόνου και ανείπωτης ανθρώπινης τραγωδίας. Πίσω από τις κραυγές, τα όπλα, τις κατάρες και τα μοιρολόγια, στέκεται ένα βαθύτερο ερώτημα: πότε ο άνθρωπος παύει να ζητά δικαιοσύνη και αρχίζει να λατρεύει την εκδίκηση σαν θεό; Η συγχώρεση στην ορθόδοξη παράδοση δεν είναι αδυναμία. Είναι σταύρωση του εγώ. Είναι η πιο δύσκολη μορφή μαρτυρίου, γιατί απαιτεί να πεθάνει μέσα μας η ανάγκη να ανταποδώσουμε το κακό. 

Ο Χριστός πάνω στον Σταυρό δεν είπε «τιμωρήστε τους». Είπε: «Πάτερ, άφες αυτοίς». Και αυτή η φράση δεν ειπώθηκε από έναν άνθρωπο που δεν πονούσε· ειπώθηκε από Εκείνον που αιμορραγούσε. Όμως ο άνθρωπος, όταν χάσει παιδί, όταν θρυμματιστεί η ζωή του, κινδυνεύει να κάνει τον πόνο θρησκεία. Τότε η συγχώρεση διαστρέφεται. Δεν γίνεται λύτρωση αλλά αναβολή εκδίκησης. Σιωπηλό μίσος που ωριμάζει σαν σκοτεινός καρπός. Και όταν έρθει η ώρα, η εκδίκηση παρουσιάζεται ντυμένη με το προσωπείο της δικαιοσύνης. Εκεί βρίσκεται το πιο τρομακτικό σημείο της ανθρώπινης ψυχής: όταν ο άνθρωπος πιστεύει ότι έχει ηθικό δικαίωμα να αφαιρέσει ζωή επειδή του αφαιρέθηκε η δική του ειρήνη.

 Η Εκκλησία ποτέ δεν αρνήθηκε τον πόνο του γονιού που θρηνεί. Ούτε υποτίμησε την οργή. Αλλά προειδοποίησε για κάτι βαθύτερο: ότι το κακό δεν θεραπεύεται με άλλο κακό. Το αίμα δεν ξεπλένεται με αίμα. Γιατί τότε ο νεκρός δεν αναπαύεται· απλώς αποκτά συντροφιά. Ο Νικήτας δεν είναι μόνο ένα θύμα μιας δολοφονίας. Είναι καθρέφτης μιας κοινωνίας που πολλές φορές μεγαλώνει τα παιδιά της με τη λογική της βεντέτας, της «τιμής», της ανταπόδοσης. Μιας κοινωνίας όπου η συγχώρεση θεωρείται αδυναμία και η εκδίκηση ανδρισμός. Κι όμως, η αληθινή δύναμη δεν είναι να πατήσεις τη σκανδάλη. Είναι να κρατήσεις το χέρι σου ενώ η ψυχή σου ουρλιάζει. Ο διάβολος δεν θριαμβεύει μόνο όταν σκοτώνεται ένας άνθρωπος. Θριαμβεύει όταν πείθει τον πονεμένο ότι η εκδίκηση είναι ιερό καθήκον. Και ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο τραγικό: ότι πολλές φορές ο άνθρωπος δεν σκοτώνει επειδή ξέχασε τον Θεό, αλλά επειδή νομίζει πως ο Θεός είναι μαζί του. 

Η αληθινή συγχώρεση δεν ακυρώνει τη δικαιοσύνη. Αλλά αφήνει την κρίση στον Θεό και στους νόμους, όχι στο όπλο και στο θυμωμένο χέρι. Γιατί από τη στιγμή που ο άνθρωπος γίνεται μόνος του δικαστής και εκτελεστής, χάνει την εικόνα του Θεού μέσα του. Ας είναι η μνήμη του Νικήτα μια κραυγή αφύπνισης. Όχι άλλη «τιμή» που γεννά ορφάνια. Όχι άλλη σιωπηλή λατρεία της βεντέτας. Μόνο μετάνοια. Μόνο δάκρυ. Μόνο προσευχή. Γιατί εκεί όπου τελειώνει η συγχώρεση αρχίζει η κόλαση του ανθρώπου.